Üveit ve Göz İçi İltihaplanmaları Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Üveit, gözün orta tabakasını oluşturan üveal dokularda meydana gelen iltihaplanmayı ifade eden bir göz hastalığıdır. Üvea; iris, siliyer cisim ve koroid adı verilen yapılardan oluşur. Üveit yalnızca bu dokuları değil, retina, vitreus ve gözün diğer bölümlerini de etkileyebilir.

Üveit ve göz içi iltihaplanmaları, gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme ve uçuşan cisimler gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda şikâyetler aniden başlarken bazı hastalarda hastalık yavaş ilerleyebilir ve başlangıçta belirgin bir yakınmaya neden olmayabilir.

Üveit, enfeksiyonlara, bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklara veya farklı sistemik durumlara bağlı olarak gelişebilir. Bununla birlikte bazı hastalarda yapılan değerlendirmelere rağmen kesin bir neden saptanamayabilir.

Erken tanı ve uygun tedavi, üveite bağlı gelişebilecek görme kaybı ve diğer göz komplikasyonlarının önlenmesi açısından önem taşır.

Üveit Nedir?

Üveit, göz içindeki belirli dokularda gelişen iltihabi hastalıkların genel adıdır.

Gözün üveal tabakası üç temel yapıdan oluşur:

• İris: Gözün renkli bölümüdür ve göz bebeğinin büyüklüğünü düzenler.
• Siliyer cisim: Göz içi sıvısının üretiminde ve göz merceğinin odaklama işlevinde rol oynar.
• Koroid: Retina ile gözün dış tabakası arasında bulunan, damar bakımından zengin dokudur.

Üveit geliştiğinde iltihaplanma gözün ön, orta veya arka bölümünde ortaya çıkabilir.

Hastalığın hangi anatomik bölgeyi etkilediği, belirtilerin türünü ve tedavi yaklaşımını belirleyen önemli faktörlerden biridir.

Üveit Çeşitleri Nelerdir?

Üveit, gözün etkilenen bölümüne göre dört ana grupta değerlendirilir.

1. Ön Üveit (İritis ve İridosiklit)

Ön üveit, gözün ön bölümündeki iltihaplanmadır. Üveitin sık görülen türlerinden biridir.

İrisin iltihaplanması iritis, iris ve siliyer cismin birlikte etkilenmesi ise iridosiklit olarak adlandırılır.

Ön üveit belirtileri arasında gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ve bulanık görme bulunabilir.

Bazı hastalarda hastalık tekrarlayan ataklarla seyredebilir.

2. İntermediyer Üveit (Orta Üveit)

İntermediyer üveit, iltihabın ağırlıklı olarak vitreus ve pars plana çevresinde bulunduğu üveit türüdür.

Bu hastalarda özellikle uçuşan cisimler ve bulanık görme şikâyetleri görülebilir.

Bazı olgularda retina damarlarında iltihaplanma veya makula ödemi gelişebilir.

3. Arka Üveit (Posterior Üveit)

Arka üveit, retina ve koroid gibi gözün arka bölümündeki dokuları etkileyen iltihabi hastalıkları kapsar.

Hastalığın yerleşimine göre koroidit, retinit veya korioretinit gibi terimler kullanılabilir.

Arka üveit hastalarında bulanık görme, görme alanında değişiklikler ve uçuşan cisimler ortaya çıkabilir.

Görme merkezinin etkilenmesi durumunda görme kaybı belirginleşebilir.

4. Panüveit

Panüveit, gözün ön, orta ve arka bölümlerinde yaygın iltihaplanmanın bulunduğu durumdur.

Bazı enfeksiyöz ve bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklarda görülebilir.

Panüveit, gözün birden fazla yapısını etkileyebildiğinden ayrıntılı değerlendirme ve yakın takip gerektirebilir.

Üveit Belirtileri Nelerdir?

Üveit belirtileri, hastalığın türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterebilir.

En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Gözde kızarıklık
• Göz ağrısı
• Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
• Bulanık görme
• Görme keskinliğinde azalma
• Göz önünde uçuşan siyah noktalar
• Görme alanında lekeler veya gölgeler
• Gözde rahatsızlık hissi

Ön üveitte ağrı, kızarıklık ve ışık hassasiyeti daha belirgin olabilirken arka üveitte bulanık görme ve uçuşan cisimler ön planda bulunabilir.

Önemli: Üveit her zaman ağrıya veya kızarıklığa neden olmaz. Özellikle gözün arka bölümünü etkileyen bazı üveit türlerinde görme azalması temel belirti olabilir.

Üveit Neden Olur?

Üveit, farklı hastalık ve durumlarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir.

Başlıca nedenler enfeksiyöz, enfeksiyon dışı iltihabi ve nedeni belirlenemeyen durumlar olarak sınıflandırılabilir.

Bağışıklık Sistemiyle İlişkili Hastalıklar

Bazı sistemik iltihabi hastalıklar göz içinde üveite neden olabilir.

Bunlar arasında:

• Behçet hastalığı
• Ankilozan spondilit ve diğer spondiloartritler
• Sarkoidoz
• Juvenil idiyopatik artrit
• Vogt-Koyanagi-Harada hastalığı

yer alabilir.

Bu hastalıkların tamamı her üveit hastasında bulunmaz. Sistemik değerlendirme, klinik bulgulara göre planlanır.

Enfeksiyonlar

Bazı mikroorganizmalar göz içi iltihaplanmasına neden olabilir.

Enfeksiyöz üveitle ilişkili olabilecek etkenler arasında:

• Toksoplazma
• Herpes simpleks virüsü
• Varisella zoster virüsü
• Sitomegalovirüs
• Tüberküloz
• Sifiliz

bulunur.

Enfeksiyöz üveitlerde tedavi yaklaşımı, enfeksiyon dışı üveitlerden farklıdır.

Nedeni Belirlenemeyen Üveit

Bazı hastalarda ayrıntılı muayene ve gerekli tetkiklere rağmen üveitin altında yatan kesin neden belirlenemeyebilir.

Bu durum idiyopatik üveit olarak adlandırılır.

Nedenin belirlenememesi, hastalığın takip ve tedavi gerektirmediği anlamına gelmez.

Behçet Hastalığı ve Üveit Arasındaki İlişki

Behçet hastalığı, vücuttaki kan damarlarını etkileyebilen sistemik bir iltihabi hastalıktır.

Göz tutulumu geliştiğinde ön üveit, arka üveit, panüveit ve retina damarlarında iltihaplanma görülebilir.

Behçet üveiti bazı hastalarda tekrarlayan ataklarla seyredebilir ve görme fonksiyonunu etkileyebilir.

Tedavide göz içi iltihabının kontrol altına alınması ve yeni atakların önlenmesi amaçlanır.

Göz tutulumu bulunan hastalarda göz hekimi ve ilgili sistemik hastalık uzmanlarının birlikte değerlendirmesi gerekebilir.

Üveit Bulaşıcı mıdır?

Üveitin kendisi genel olarak kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir.

Ancak bazı üveit türleri enfeksiyöz mikroorganizmalarla ilişkilidir.

Bu durumlarda altta yatan enfeksiyonun bulaşma özellikleri, üveitten bağımsız olarak değerlendirilmelidir.

Örneğin bağışıklık sistemiyle ilişkili üveitler bulaşıcı değildir.

Üveit Tanısı Nasıl Konulur?

Üveit tanısı, ayrıntılı göz muayenesi ve gerekli durumlarda ek tetkiklerle konulur.

Tanıda iltihabın gözün hangi bölümünde bulunduğu, şiddeti, tek veya iki gözü etkileyip etkilemediği ve hastalığın seyri değerlendirilir.

Biyomikroskopik Göz Muayenesi

Biyomikroskop ile gözün ön bölümündeki iltihabi hücreler, kornea, iris ve ön kamara incelenir.

Ön üveit tanısında önemli bir muayene yöntemidir.

Göz Dibi Muayenesi

Retina, makula, retina damarları ve optik sinir değerlendirilir.

Özellikle arka üveit ve panüveit şüphesinde önem taşır.

Optik Koherens Tomografi (OCT)

OCT, retina tabakalarının kesitsel görüntülerinin elde edilmesini sağlar.

Üveite bağlı gelişebilen makula ödemi ve diğer retinal değişikliklerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Fundus Floresein Anjiyografi (FFA)

Retina damarlarının ve damar sızıntılarının değerlendirilmesine yardımcı olan bir görüntüleme yöntemidir.

Özellikle retinal vaskülit ve bazı arka üveit türlerinde kullanılabilir.

İndosiyanin Yeşili Anjiyografi (ICGA)

Koroid damarlarının ve bazı koroidal iltihabi değişikliklerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Kan Testleri ve Sistemik İncelemeler

Hastanın bulgularına göre enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları ve diğer sistemik durumlar açısından tetkikler istenebilir.

Her üveit hastasına aynı testlerin yapılması gerekmez. Tetkikler, muayene bulgularına ve olası nedenlere göre seçilir.

Üveit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Üveit tedavisi, iltihabın nedenine, gözün etkilenen bölümüne ve hastalığın şiddetine göre planlanır.

Tedavinin temel amaçları:

• Göz içindeki iltihabı kontrol altına almak
• Görme fonksiyonunu korumak
• Hastalığa bağlı komplikasyonları önlemek
• Tekrarlayan atakları azaltmak
• Altta yatan nedeni tedavi etmek

olarak sıralanabilir.

Kortikosteroid Tedavisi

Enfeksiyon dışı üveitlerde iltihabı baskılamak amacıyla kortikosteroid ilaçlar kullanılabilir.

Tedavi; göz damlası, göz çevresi veya göz içi enjeksiyonu ya da sistemik ilaç şeklinde uygulanabilir.

Kortikosteroidlerin kullanım şekli ve süresi, hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Bu ilaçlar göz içi basıncını yükseltebilir ve uzun süreli kullanımda katarakt gibi yan etkilere neden olabilir. Bu nedenle hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Enfeksiyöz üveitlerde yalnızca iltihabı baskılamak yeterli olmayabilir ve uygun antimikrobiyal tedavi gerekebilir.

Göz Bebeğini Genişleten Damlalar

Ön üveitte bazı hastalarda göz bebeğini genişleten ve siliyer kası gevşeten damlalar kullanılabilir.

Bu ilaçlar ağrının azaltılmasına ve iris ile mercek arasında yapışıklık gelişiminin önlenmesine yardımcı olabilir.

Bağışıklık Sistemini Düzenleyen Tedaviler

Tekrarlayan, kronik veya görmeyi tehdit eden bazı enfeksiyon dışı üveit türlerinde bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar gerekebilir.

Bu tedaviler arasında klasik immünmodülatör ilaçlar ve uygun hastalarda biyolojik tedaviler bulunabilir.

Tedavi sırasında sistemik yan etkilerin takibi ve gerekli laboratuvar kontrolleri önemlidir.

Enfeksiyöz Üveit Tedavisi

Enfeksiyöz üveitlerde etkene yönelik tedavi uygulanır.

Hastalığın nedenine göre antiviral, antibakteriyel, antiparaziter veya antifungal ilaçlar kullanılabilir.

Tedavinin doğru planlanabilmesi için enfeksiyon nedeninin değerlendirilmesi önemlidir.

Üveit Tedavisinde Göz İçi Enjeksiyonlar

Bazı üveit hastalarında göz içi iltihabının veya üveite bağlı makula ödeminin kontrol altına alınması için göz içine ilaç uygulanabilir.

Uygun hastalarda kortikosteroid içeren enjeksiyonlar veya implantlar değerlendirilebilir.

Bu uygulamaların olası riskleri arasında göz içi basıncı yükselmesi, katarakt gelişimi ve nadiren enfeksiyon bulunur.

Enjeksiyon gerekliliği, üveitin nedenine ve gözün durumuna göre belirlenir.

Üveit Ameliyat Gerektirir mi?

Üveit tedavisinde temel yaklaşım çoğunlukla ilaç tedavisidir.

Ancak bazı hastalarda gelişen komplikasyonlar nedeniyle cerrahi müdahale gerekebilir.

Üveitle ilişkili olarak uygulanabilecek cerrahi işlemler arasında:

• Katarakt ameliyatı
• Glokom cerrahisi
• Vitrektomi
• Retina ile ilişkili cerrahi girişimler

bulunabilir.

Cerrahi karar verilirken göz içi iltihabının kontrol durumu ve ameliyatın olası riskleri değerlendirilir.

Üveit hastalarında cerrahi öncesinde iltihabın uygun şekilde kontrol altına alınması özellikle önemlidir.

Üveit Görme Kaybına Neden Olur mu?

Üveit, uygun şekilde takip ve tedavi edilmediğinde görme kaybına neden olabilir.

Görme kaybının derecesi, hastalığın türüne, şiddetine, tekrar sıklığına ve gelişen komplikasyonlara bağlıdır.

Özellikle retina, makula veya optik sinirin etkilendiği durumlarda görme fonksiyonu belirgin şekilde bozulabilir.

Bazı hastalarda tedaviyle görme düzeyinde iyileşme sağlanabilirken kalıcı doku hasarı gelişmiş olgularda görme kaybı devam edebilir.

Üveitin Komplikasyonları Nelerdir?

Üveite bağlı gelişebilecek komplikasyonlar arasında:

• Katarakt
• Glokom ve göz içi basıncı değişiklikleri
• Makula ödemi
• Retina hasarı
• İris yapışıklıkları (sineşi)
• Kornea ile ilişkili değişiklikler
• Vitreus bulanıklıkları
• Retina damarlarında iltihabi değişiklikler
• Kalıcı görme kaybı

yer alabilir.

Komplikasyon riski, hastalığın türüne ve tedaviye verilen yanıta göre değişir.

Üveit Tekrarlar mı?

Evet. Bazı üveit türleri tek bir atakla sınırlı kalabilirken bazıları tekrarlayan veya kronik seyir gösterebilir.

Özellikle belirli sistemik hastalıklarla ilişkili üveitlerde atakların tekrarlama olasılığı bulunur.

Hastalık belirtileri ortadan kalksa bile göz içinde düşük düzeyde iltihaplanma devam edebilir.

Bu nedenle kontrol muayenelerinin yalnızca şikâyetlere göre değil, göz hekiminin önerdiği aralıklarla yapılması önemlidir.

Üveit Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Üveit tanısı bulunan hastaların tedavi ve takip sürecinde bazı noktalara dikkat etmesi gerekir.

• Reçete edilen ilaçlar önerilen şekilde kullanılmalıdır.
• Kortikosteroid tedavileri hekim önerisi olmadan aniden kesilmemelidir.
• Kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır.
• Ani görme azalması veya yeni başlayan göz ağrısı durumunda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
• Sistemik hastalık varsa ilgili uzmanlık dallarıyla takip sürdürülmelidir.
• Yeni gelişen uçuşmalar veya görme alanı değişiklikleri göz hekimine bildirilmelidir.
• Tedavi sırasında ortaya çıkan ilaç yan etkileri hakkında hekime bilgi verilmelidir.

Üveit hastalığının seyri kişiden kişiye değiştiğinden takip planı bireysel olarak belirlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Üveit nedir?

Üveit, gözün üveal tabakasını ve bazen retina ile vitreus gibi diğer göz içi yapıları etkileyen iltihabi hastalıkların genel adıdır.

Üveit belirtileri nelerdir?

Gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme, uçuşan cisimler ve görme azalması görülebilir.

Üveit neden olur?

Enfeksiyonlar, bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklar ve bazı sistemik durumlar üveite neden olabilir. Bazı hastalarda kesin neden belirlenemez.

Üveit tehlikeli bir hastalık mıdır?

Bazı üveit türleri görmeyi tehdit edebilir. Özellikle retina ve makulayı etkileyen iltihaplanmalarda erken tanı ve uygun tedavi önemlidir.

Üveit tamamen iyileşir mi?

Bazı üveit türleri tedavi sonrasında tamamen yatışabilir. Bazıları ise kronik veya tekrarlayan seyir gösterebilir.

Üveit bulaşıcı mıdır?

Üveitin kendisi genellikle bulaşıcı değildir. Ancak bazı üveit türlerinin altında enfeksiyonlar bulunabilir.

Üveit her iki gözde görülür mü?

Evet. Üveit tek gözde veya her iki gözde gelişebilir.

Üveit göz tansiyonunu yükseltir mi?

Evet. Üveite bağlı iltihabi değişiklikler veya kullanılan bazı ilaçlar göz içi basıncını yükseltebilir.

Üveit katarakta neden olur mu?

Evet. Uzun süreli göz içi iltihabı ve bazı tedaviler katarakt gelişimiyle ilişkili olabilir.

Üveit ameliyatla tedavi edilir mi?

Üveitin temel tedavisi çoğunlukla ilaçlarla yapılır. Ancak gelişen komplikasyonlar nedeniyle cerrahi gerekebilir.

Üveit tekrar eder mi?

Bazı üveit türlerinde tekrarlayan ataklar görülebilir. Bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Üveit tedavisi ne kadar sürer?

Tedavi süresi hastalığın nedenine, şiddetine ve tedaviye verilen yanıta göre değişir. Bazı hastalarda kısa süreli, bazılarında uzun süreli tedavi gerekebilir.

Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu – Üveit ve Göz İçi İltihaplanmaları

Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde göz hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamlamış; Amerika Birleşik Devletleri ve İspanya’daki akademik merkezlerde göz hastalıkları alanında klinik ve bilimsel çalışmalar yürütmüştür.

Üveit ve göz içi iltihaplanmalarının değerlendirilmesinde gözün ön ve arka segmentlerinin ayrıntılı muayenesi, görme fonksiyonlarının incelenmesi ve gerekli durumlarda sistemik hastalıkların araştırılması önemlidir.

İstanbul Nişantaşı’ndaki Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu Göz Kliniği’nden göz içi iltihaplanmalarının değerlendirilmesi hakkında bilgi alabilir ve muayene için randevu oluşturabilirsiniz.

Önemli: Ani görme azalması, şiddetli göz ağrısı, belirgin ışık hassasiyeti veya yeni başlayan yoğun uçuşmalar durumunda gecikmeden göz hekimine başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Üveit ve göz içi iltihaplanmalarının tanısı ve tedavisi, ayrıntılı göz muayenesi ve gerekli tetkikler sonucunda kişiye özel olarak planlanır.