Kornea Nakli Nedir? DMEK ve DALK Kornea Nakli Nasıl Yapılır?

Kornea nakli, gözün ön bölümünde bulunan saydam kornea dokusunun hastalık veya hasar nedeniyle görme işlevini yeterince yerine getiremediği durumlarda uygulanan cerrahi bir tedavi yöntemidir. Keratoplasti olarak da adlandırılan bu ameliyatta, korneanın tamamı veya hastalıktan etkilenen belirli tabakaları uygun donör dokusuyla değiştirilir.

Günümüzde kornea nakli, hastalığın bulunduğu kornea tabakasına göre farklı cerrahi tekniklerle gerçekleştirilebilir. DMEK (Descemet Membrane Endothelial Keratoplasty) ve DALK (Deep Anterior Lamellar Keratoplasty), korneanın yalnızca belirli tabakalarının değiştirildiği yöntemlerdir.

DMEK özellikle korneanın en iç tabakasındaki endotel hücrelerinin yetersiz çalıştığı hastalıklarda değerlendirilirken DALK, korneanın ön ve orta tabakalarını etkileyen ancak endotel tabakasının sağlıklı olduğu hastalıklarda kullanılabilir.

Kornea naklinin amacı, uygun hastalarda kornea saydamlığını ve görme fonksiyonunu iyileştirmektir. Bununla birlikte ameliyatın sonuçları hastalığın türüne, gözün diğer yapılarının durumuna ve iyileşme sürecine göre değişebilir.

Kornea Nedir ve Ne İşe Yarar?

Kornea, gözün ön bölümünde yer alan saydam ve kubbe biçimindeki dokudur. Işığın göz içine girişinde ve retina üzerine odaklanmasında önemli rol oynar.

Sağlıklı bir kornea, ışığın düzenli biçimde geçmesini sağlayacak saydamlığa ve uygun yüzey şekline sahiptir.

Kornea temel olarak epitel, Bowman tabakası, stroma, Descemet membranı ve endotel tabakalarından oluşur.

Epitel, korneanın dış yüzeyini örter ve koruyucu bir bariyer görevi görür.

Stroma, korneanın büyük bölümünü oluşturan ve saydamlığı ile mekanik dayanıklılığında rol oynayan tabakadır.

Descemet membranı, endotel hücrelerinin üzerinde bulunduğu destek tabakasıdır.

Endotel, korneanın sıvı dengesini düzenleyerek saydam kalmasına yardımcı olur.

Kornea hastalıklarında bu tabakalardan biri veya birkaçı etkilenebilir. Bu nedenle her hastada aynı nakil yöntemi kullanılmaz.

Kornea Nakli Hangi Hastalıklarda Yapılır?

Kornea nakli, ilaç tedavileri, kontakt lensler veya diğer yöntemlerle yeterli görme sağlanamadığında ya da korneanın bütünlüğünün korunması gerektiğinde değerlendirilebilir.

Başlıca nedenler arasında şunlar bulunur:

• Keratokonus ve ileri kornea şekil bozuklukları
• Fuchs endotel distrofisi
• Kornea endotel yetmezliği
• Katarakt veya diğer göz ameliyatları sonrasında gelişebilen kornea ödemi
• Kornea skarları ve kalıcı bulanıklıklar
• Bazı kalıtsal kornea distrofileri
• Geçirilmiş enfeksiyonlara bağlı kornea hasarı
• Kornea yaralanmaları ve kimyasal hasarlar
• Daha önce yapılmış kornea naklinin başarısız olması
• Kornea incelmesi veya delinmesi gibi ciddi durumlar

Hangi cerrahi yöntemin uygulanacağı, hastalığın korneanın hangi tabakalarını etkilediğine göre belirlenir.

Kornea Nakli Çeşitleri Nelerdir?

Kornea nakilleri genel olarak tam kat ve lameller (tabakalı) nakiller olarak sınıflandırılır.

Penetran Keratoplasti (Tam Kat Kornea Nakli)

Penetran keratoplasti, korneanın tüm kalınlığı boyunca hastalıklı dokunun çıkarılarak donör korneayla değiştirilmesidir.

Kornea tabakalarının büyük bölümünü etkileyen ileri hastalıklarda veya belirli anatomik durumlarda tercih edilebilir.

Ameliyat sonrasında dikişler kullanılır ve görmenin dengelenmesi uzun zaman alabilir.

DMEK Kornea Nakli

DMEK yönteminde korneanın iç bölümündeki Descemet membranı ve endotel tabakası değiştirilir.

Kornea stromasının büyük bölümü korunur.

Bu yöntem özellikle endotel hücrelerinin yeterli çalışmadığı hastalıklarda kullanılır.

DALK Kornea Nakli

DALK yönteminde korneanın ön ve orta tabakalarındaki hastalıklı doku çıkarılırken hastanın kendi Descemet membranı ve endotel tabakası korunmaya çalışılır.

Bu yöntem, korneanın ön tabakalarını etkileyen hastalıklarda değerlendirilebilir.

DSAEK Kornea Nakli

DSAEK, endotel yetmezliği bulunan hastalarda kullanılan bir başka arka lameller kornea nakli yöntemidir.

DMEK’ten farklı olarak donör endotel ve Descemet membranına ek olarak ince bir stromal doku tabakası da nakledilir.

Bazı hastalarda anatomik veya cerrahi nedenlerle DSAEK tercih edilebilir.

DMEK Kornea Nakli Nedir?

DMEK, korneanın endotel tabakasını etkileyen hastalıklarda uygulanan bir nakil yöntemidir.

Endotel hücreleri, korneanın sıvı dengesini düzenler. Bu hücrelerin işlevini kaybetmesi durumunda kornea içerisinde sıvı birikebilir ve kornea ödemi gelişebilir.

Ödem nedeniyle kornea saydamlığını kaybedebilir ve görme bulanıklaşabilir.

DMEK ameliyatında işlevini kaybetmiş endotel tabakası, donörden alınan sağlıklı endotel ve Descemet membranı ile değiştirilir.

Bu yöntemde korneanın ön ve orta tabakalarının büyük bölümü korunur.

DMEK Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

Fuchs Endotel Distrofisi

Fuchs endotel distrofisi, kornea endotel hücrelerinin zaman içerisinde azalması ve işlevlerinin bozulmasıyla ilişkili bir hastalıktır.

İlerleyen dönemlerde kornea ödemi, bulanık görme ve ışık hassasiyeti gelişebilir.

Özellikle sabah saatlerinde belirginleşen görme bulanıklığı görülebilir.

İleri olgularda DMEK gibi endotel nakli yöntemleri değerlendirilebilir.

Psödofakik Büllöz Keratopati

Katarakt ameliyatı veya başka bir göz içi cerrahi sonrasında endotel hücrelerinin zarar görmesi nedeniyle kornea ödemi gelişebilir.

Endotel yetmezliğinin kalıcı olduğu uygun hastalarda DMEK veya diğer endotel nakli yöntemleri uygulanabilir.

Diğer Endotel Yetmezlikleri

Bazı kornea distrofileri, geçirilmiş göz içi cerrahileri veya başka nedenlerle oluşan endotel yetmezliklerinde de DMEK değerlendirilebilir.

Ancak korneanın diğer tabakalarında ileri düzeyde skar bulunması gibi durumlar yöntemin uygunluğunu etkileyebilir.

DMEK Kornea Nakli Nasıl Yapılır?

DMEK ameliyatı, hassas donör dokusunun hazırlanmasını ve göz içine yerleştirilmesini gerektiren bir cerrahi işlemdir.

1. Ameliyat Öncesi Değerlendirme

Kornea saydamlığı, endotel durumu, göz içi basıncı ve gözün ön segment anatomisi değerlendirilir.

Gerekli durumlarda kornea kalınlığı ölçümü, ön segment OCT ve diğer görüntüleme yöntemleri kullanılır.

2. Hastalıklı Endotel Tabakasının Çıkarılması

Ameliyat sırasında hastanın işlevini kaybetmiş Descemet membranı ve endotel tabakası uygun cerrahi teknikle uzaklaştırılır.

3. Donör Dokunun Yerleştirilmesi

Donörden hazırlanan ince endotel ve Descemet membranı dokusu, küçük bir kornea kesisinden gözün ön kamarasına yerleştirilir.

Donör dokunun doğru yönde açılması ve konumlandırılması önemlidir.

4. Donör Dokunun Tutundurulması

Donör dokunun korneanın arka yüzeyine tutunmasına yardımcı olmak amacıyla göz içine hava veya uygun gaz verilebilir.

Bu tamponadın etkisiyle greftin alıcı korneaya yapışması hedeflenir.

5. Ameliyat Sonrası Takip

Ameliyat sonrasında hastadan belirli süre sırtüstü pozisyonda yatması istenebilir.

Pozisyon önerileri kullanılan cerrahi tekniğe ve göz içindeki hava veya gazın durumuna göre değişir.

Kontrollerde donör dokunun tutunması, kornea saydamlığı ve göz içi basıncı değerlendirilir.

DMEK Ameliyatının Avantajları ve Sınırlamaları

DMEK yönteminde yalnızca hastalıklı iç kornea tabakaları değiştirildiği için korneanın doğal yapısının büyük bölümü korunur.

Uygun hastalarda görsel iyileşme, tam kat kornea nakline göre daha hızlı olabilir.

Bununla birlikte DMEK hassas bir cerrahi tekniktir.

Donör dokunun kısmen veya tamamen ayrılması, endotel hücre kaybı ve ek müdahale ihtiyacı gibi riskler bulunur.

Bazı hastalarda greftin yeniden tutunmasını sağlamak amacıyla göz içine tekrar hava veya gaz verilmesi gerekebilir. Bu işlem rebubbling olarak adlandırılır.

DALK Kornea Nakli Nedir?

DALK, korneanın ön ve orta tabakalarını etkileyen hastalıklarda kullanılan bir lameller nakil yöntemidir.

Bu yöntemde hastanın kendi endotel tabakası korunur.

Korneanın ön bölümündeki hastalıklı stroma dokusu çıkarılarak yerine uygun donör kornea dokusu yerleştirilir.

DALK özellikle kornea endotelinin sağlıklı olduğu hastalarda değerlendirilebilir.

Bu yöntemin önemli özelliklerinden biri, hastanın kendi endotel hücrelerinin korunması sayesinde endotel kaynaklı greft reddi riskinin ortadan kaldırılmasıdır.

Ancak diğer nakil dokularına yönelik bağışıklık reaksiyonları ve cerrahi komplikasyonlar yine de gelişebilir.

DALK Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

Keratokonus

Keratokonus, korneanın incelmesi ve öne doğru sivrileşmesiyle karakterize bir hastalıktır.

İlerleyen olgularda düzensiz astigmatizma ve görme azalması gelişebilir.

Gözlük veya özel kontakt lenslerle yeterli görme sağlanamayan, ileri kornea şekil bozukluğu veya skar bulunan bazı hastalarda kornea nakli gerekebilir.

Endotel tabakasının sağlıklı olduğu uygun keratokonus hastalarında DALK değerlendirilebilir.

Kornea Skarları

Geçirilmiş enfeksiyonlar, yaralanmalar veya diğer nedenlerle korneanın ön tabakalarında kalıcı skar gelişebilir.

Skarın derinliği ve endotel tabakasının durumu, DALK için uygunluğu etkiler.

Kornea Distrofileri

Korneanın ön veya stromal tabakalarını etkileyen bazı kalıtsal distrofilerde DALK uygulanabilir.

Hastalığın tipi ve korneadaki yayılımı tedavi planlamasında önemlidir.

DALK Kornea Nakli Nasıl Yapılır?

1. Kornea Tabakalarının Değerlendirilmesi

Ameliyat öncesinde korneanın kalınlığı, şekli ve hastalıklı dokunun derinliği incelenir.

Endotel tabakasının sağlıklı olması, DALK planlamasında temel kriterlerden biridir.

2. Hastalıklı Kornea Dokusunun Ayrılması

Cerrahi sırasında korneanın ön ve orta tabakalarındaki hastalıklı doku çıkarılır.

Bazı ameliyatlarda big bubble adı verilen teknikle stroma ve Descemet membranı arasındaki ayrılma kolaylaştırılabilir.

3. Donör Kornea Dokusunun Yerleştirilmesi

Hazırlanan donör kornea dokusu, hastalıklı tabakaların çıkarıldığı alana yerleştirilir.

4. Dikişlerin Uygulanması

Donör doku, uygun kornea dikişleriyle sabitlenir.

Dikişlerin yerleşimi ve gerginliği, ameliyat sonrası astigmatizma gelişimini etkileyebilir.

5. Ameliyat Sonrası Kontroller

Ameliyat sonrasında kornea saydamlığı, dikişler, göz içi basıncı ve yara iyileşmesi değerlendirilir.

Dikişlerin çıkarılma zamanı hastanın iyileşme sürecine göre belirlenir.

DMEK ve DALK Arasındaki Farklar Nelerdir?

DMEK ve DALK, farklı kornea tabakalarını hedefleyen cerrahi yöntemlerdir.

DMEK: Korneanın en iç tabakaları olan Descemet membranı ve endotel değiştirilir. Özellikle endotel yetmezliği bulunan hastalarda uygulanır.

DALK: Korneanın ön ve orta tabakaları değiştirilirken hastanın sağlıklı endotel tabakası korunur. Özellikle ileri keratokonus ve uygun kornea skarlarında değerlendirilebilir.

DMEK ameliyatında greftin tutunması için göz içi hava veya gaz tamponadı kullanılabilir.

DALK ameliyatında ise donör doku genellikle dikişlerle sabitlenir.

Bu yöntemlerden biri diğerinin doğrudan alternatifi değildir. Seçim, korneanın hangi tabakasının hastalıklı olduğuna bağlıdır.

Kornea Nakli Öncesi Hangi Tetkikler Yapılır?

Kornea nakli planlamasında hastalığın türü ve korneanın anatomik özellikleri ayrıntılı şekilde değerlendirilir.

Başlıca incelemeler şunlardır:

• Görme keskinliği ölçümü
• Biyomikroskopik göz muayenesi
• Kornea topografisi ve tomografisi
• Kornea kalınlığı ölçümü (pakimetri)
• Endotel hücre değerlendirmesi
• Ön segment OCT
• Göz içi basıncı ölçümü
• Gerekli durumlarda retina ve göz dibi muayenesi

Kornea saydamlığının ileri derecede bozulduğu bazı hastalarda gözün arka segmentini değerlendirmek için ek görüntüleme yöntemleri gerekebilir.

Kornea Nakli Sonrası İyileşme Süreci

Kornea nakli sonrasında iyileşme süresi, kullanılan cerrahi yönteme göre değişir.

DMEK ameliyatından sonra kornea ödeminin azalmasıyla görmede iyileşme başlayabilir. Ancak greftin tutunması ve endotel fonksiyonunun değerlendirilmesi için düzenli takip gerekir.

DALK ameliyatında dikişler bulunduğundan görmenin dengelenmesi daha uzun sürebilir.

İyileşme döneminde göz damlalarının düzenli kullanılması, gözlerin ovuşturulmaması ve kontrol muayenelerinin aksatılmaması önemlidir.

Bazı hastalarda görme düzeyinin iyileşmesi için ameliyat sonrasında gözlük veya kontakt lens kullanılması gerekebilir.

Kornea Nakli Sonrası Doku Reddi Olur mu?

Kornea nakli sonrasında bağışıklık sisteminin donör dokuyla reaksiyona girmesi mümkündür.

Bu durum greft reddi olarak adlandırılır.

Red riski, uygulanan nakil yöntemine ve hastanın göz özelliklerine göre değişir.

DMEK ameliyatında endotel reddi gelişebilir.

DALK ameliyatında hastanın kendi endotel tabakası korunduğundan endotel reddi beklenmez. Ancak nakledilen diğer dokulara yönelik bağışıklık reaksiyonları meydana gelebilir.

Greft reddi belirtileri arasında kızarıklık, ışık hassasiyeti, görme azalması ve ağrı bulunabilir.

Bu belirtilerin ortaya çıkması durumunda gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Kornea Naklinin Riskleri Nelerdir?

Kornea nakli cerrahileri belirli komplikasyon riskleri taşır.

Olası komplikasyonlar arasında şunlar bulunur:

• Greft reddi
• Donör dokunun işlevini kaybetmesi
• Enfeksiyon
• Göz içi basıncında yükselme
• Kornea ödeminin devam etmesi
• Görme bulanıklığı
• Düzensiz astigmatizma
• Dikişlerle ilişkili sorunlar
• DMEK sonrasında greft ayrılması
• DALK sırasında Descemet membranında yırtılma
• Ek cerrahi müdahale ihtiyacı
• Nadir durumlarda ciddi görme kaybı

DALK ameliyatında Descemet membranında geniş bir yırtılma meydana gelirse cerrahi planın değiştirilmesi ve tam kat kornea nakline geçilmesi gerekebilir.

Kornea Nakli Sonrası Görme Düzelir mi?

Kornea naklinin amacı, korneanın saydamlığını ve optik özelliklerini iyileştirerek görme fonksiyonunu artırmaktır.

Ancak ameliyat sonrası görme düzeyi birçok faktöre bağlıdır.

Hastalığın türü, nakil öncesi kornea hasarı, gözün doğal merceği, retina ve optik sinirin durumu sonuçları etkileyebilir.

Bazı hastalarda ameliyat sonrasında gözlük veya özel kontakt lens kullanımı gerekebilir.

Bu nedenle kornea nakli sonrasında tamamen gözlüksüz ve kusursuz görme garanti edilemez.

Kornea Nakli Kalıcı mıdır?

Kornea naklinde kullanılan donör doku uzun yıllar işlevini sürdürebilir.

Ancak nakledilen dokunun ömür boyu sorunsuz kalacağı garanti edilemez.

Greft reddi, endotel hücre kaybı, enfeksiyon veya altta yatan hastalığın tekrarlaması gibi nedenlerle zaman içerisinde nakil dokusunun işlevi bozulabilir.

Bazı hastalarda yeniden kornea nakli gerekebilir.

Bu nedenle ameliyat sonrasında uzun dönem göz takibi önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kornea nakli kimlere yapılır?

Kornea nakli; kornea saydamlığının bozulduğu, kornea şeklinin ileri derecede değiştiği veya korneanın yapısal bütünlüğünün tehlikeye girdiği belirli hastalıklarda uygulanabilir. Uygunluk ayrıntılı göz muayenesi sonucunda belirlenir.

DMEK ameliyatı nedir?

DMEK, korneanın Descemet membranı ve endotel tabakasının donör dokuyla değiştirildiği cerrahi yöntemdir. Özellikle Fuchs endotel distrofisi ve uygun endotel yetmezliği olgularında kullanılır.

DALK ameliyatı nedir?

DALK, korneanın ön ve orta tabakalarının değiştirildiği, hastanın sağlıklı endotel tabakasının korunduğu kornea nakli yöntemidir.

Keratokonus hastalarında hangi kornea nakli yapılır?

Endotel tabakası sağlıklı olan uygun ileri keratokonus hastalarında DALK değerlendirilebilir. Ancak hastalığın özelliklerine göre tam kat kornea nakli de gerekebilir.

Kornea nakli ameliyatı ağrılı mıdır?

Ameliyat sırasında uygun anestezi yöntemleri kullanılır. Ameliyat sonrasında geçici batma, sulanma, ışık hassasiyeti veya rahatsızlık hissi görülebilir. Şiddetli ağrı veya ani görme azalması durumunda acil değerlendirme gerekir.

Kornea naklinden sonra ne zaman net görülür?

İyileşme süresi ameliyatın türüne göre değişir. DMEK sonrasında bazı hastalarda daha erken görsel iyileşme sağlanabilirken DALK ve tam kat kornea nakillerinde görmenin dengelenmesi daha uzun sürebilir.

Kornea naklinde dikiş kullanılır mı?

DALK ve tam kat kornea naklinde genellikle dikiş kullanılır. DMEK ameliyatında ise nakledilen ince doku çoğunlukla göz içindeki hava veya gaz yardımıyla tutundurulur.

Kornea nakli sonrasında gözlük gerekir mi?

Evet, bazı hastalarda nakil sonrasında kalan astigmatizma veya diğer kırma kusurları nedeniyle gözlük ya da kontakt lens gerekebilir.

Kornea nakli tekrar yapılabilir mi?

Bazı hastalarda greftin işlevini kaybetmesi veya başka komplikasyonlar nedeniyle tekrar kornea nakli yapılabilir. Cerrahi seçenekler gözün mevcut durumuna göre değerlendirilir.

Kornea naklinden sonra nelere dikkat edilmelidir?

Hekimin önerdiği ilaçların kullanılması, gözün travmalardan korunması ve kontrol muayenelerinin aksatılmaması önemlidir. Kızarıklık, ağrı, ışık hassasiyeti veya ani görme azalması gelişirse gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.

Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu – Kornea Nakli ve Kornea Cerrahisi

Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu’nun akademik ve klinik çalışma alanları arasında kornea hastalıkları, kornea nakli, refraktif cerrahi ve gözün ön segment cerrahisi bulunmaktadır.

Ankara Üniversitesi’ndeki göz hastalıkları uzmanlık eğitiminin ardından İspanya’daki Instituto Oftalmológico de Alicante’de ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki University of Texas Southwestern Medical Center’da kornea ve ön segment cerrahisi alanlarında klinik ve akademik çalışmalar yürütmüştür.

Kornea nakli planlamasında hastalığın hangi kornea tabakalarını etkilediğinin belirlenmesi, DMEK, DALK veya diğer keratoplasti yöntemleri arasından uygun seçeneğin değerlendirilmesinde önem taşır.

Kornea hastalıkları ve kornea nakli seçenekleri hakkında değerlendirme için İstanbul Nişantaşı’ndaki Prof. Dr. Orkun Müftüoğlu Göz Kliniği’nden muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kornea nakli gerekliliği, kullanılacak cerrahi teknik ve beklenen sonuçlar kişiye özel göz muayenesi sonucunda belirlenir.